Abstract

Sedert die draai van die millennium is daar ’n toename in die gebruik van tegnologie in die regstelsel. Elektroniese handtekeninge word gebruik om kontrakte te onderteken, elektroniese pos word gebruik om kennisgewings en ander regsdokumente af te lewer, en elektroniese video’s word gebruik vir verhore en hofaansoeke. Die gebruik van tegnologie is versnel tydens die Covid-19-pandemie en as gevolg van die streng inperkings wat van krag was, moes prokureurs innoverende metodes oorweeg om eedsverklarings te beëdig en te onderteken. Gevolglik het talle prokureurs elektroniese handtekeninge en elektroniese videokonferensies gebruik om verklarings virtueel te beëdig en te onderteken. Terwyl sommige uitsprake soos Knuttel NO v Bhana (2022 2 All SA 201 (GJ)), Maluleke v JR 209 Investments (Pty) Ltd ((60330/2021) 2021 ZAGPPHC 861 (15 Des 2021)) en FirstRand Bank Ltd v Briedenhann (2022 5 SA 215 (EGq)) hierdie benadering toegelaat het dat verklarings virtueel beëdig en geteken word, het ander howe in Tinashe v Universiteit van Limpopo (Turfloop Campus) ((9938/2022) 2023 ZALMPPHC 57 (28 Jul 2023)), ED Food SRL v Africa’s Best (Pty) Ltd ((2022-1245) 2024 ZAGPJHC 311 (14 Mrt 2024)) en Africa’s Best Foods (Pty) Ltd v ED Food SRL ((2025 4 All SA 589 (GJ)) ’n ander deuntjie gesing en sodanig virtueel beëdigde verklarings ongeldig en nie as in ooreenstemming met die Wet op Vrederegters en Kommissarisse van Ede 16 van 1963 nie bevind. Gevolglik was daar kontroversie oor die vraag of verklarings virtueel beëdig en geteken kon word. Hierdie teenstrydigheid het LexisNexis Suid-Afrika aangespoor om ’n aansoek by die hoogste hof van appèl in te dien om hierdie kwessie te oorweeg. Die hof bevind dat die regulasies tot bogenoemde wet vereis het dat ’n deponent ’n beëdigde verklaring in die fisiese teenwoordigheid van die kommissaris van ede moes onderteken en dat die wet en regulasies nie virtueel beëdigde verklarings toelaat nie. Die hof het verder beslis dat enige vergunning vir virtuele beëdiging deur die wetgewer en nie die regbank nie uitgevaardig moet word. Aangesien die Wet op Vrederegters en Kommissarisse van Ede meer as 60 jaar gelede gepromulgeer is, het die tyd aangebreek om hierdie wetgewing te wysig om die virtuele beëdiging en ondertekening van verklarings toe te laat.