Abstract

Die departement van indiensneming en arbeid het in Februarie 2026 twee omvattende wetsontwerpe vir openbare kommentaar gepubliseer: die Wysigingswetsontwerp op Indiensnemingswette, 2025 en die Wysigingswetsontwerp op Arbeidsverhoudinge, 2025. Saam wysig hierdie wetsontwerpe vyf wette deur middel van 69 substantiewe wysigingsklousules en verteenwoordig die mees omvattende hersiening van die Suid-Afrikaanse arbeidsreg sedert die inwerkingtreding van die huidige raamwerk. Die wetsontwerpe is die produk van 30 maande se drieledige onderhandeling binne die nasionale ekonomiese ontwikkelings- en arbeidsraad en gee ook uitvoering aan die imperatief wat geskep is deur die konstitusionele hof in Van Wyk v Minister of Employment and Labour (2025 12 BLLR 1213 (CC)), wat die bestaande bedeling van moederskaps- en ouerskapsverlof as ongrondwetlik verklaar het. Die outeurs ontleed agtereenvolgens elke toepaslike versameling voorgestelde wysigings. Wat die Wet op Basiese Diensvoorwaardes 75 van 1997 betref, word die nuwe artikel 9B-bedeling vir oproepwerkers, die hersiene ouerskapsverlofbedeling, die verdubbeling van afdankingsvergoeding en die uitgebreide handhawingsmasjinerie onder die loep geneem. Ten opsigte van die Employment Equity Act 55 van 1998 en die Unemployment Insurance Act 63 van 2001 word die nuwe ouerskapvoordeleskema, die uitbreiding van teistering-arbitrasie en die wysigings aan die voldoeningsertifisering ontleed. Die bydrae ondersoek ook die wysigings aan die Nasionale Minimumloonwet 9 van 2018, met besondere aandag aan die uitsluiting van uitgestelde betalings uit die loonberekening in reaksie op die arbeidsappèlhof se beslissing in Quantum Foods (Pty) Ltd v Jacobs NO (2024 ILJ 71 (LAC)). Die mees uitgebreide ontleding handel oor die Wysigingswetsontwerp op Arbeidsverhoudinge 66 van 1995, met die fokus op die beperking van remedies vir hoogsbesoldigde werknemers, die nuwe betalingsvereiste van sekerheidstelling by verwysing van ’n nakomingsgeskil, die uitbreiding van die kommissie vir versoening, bemiddeling en arbitrasie se jurisdiksie en ’n nuwe bedeling vir platformwerkers. Die ontleding onthul ’n hervormingspakket wat, in die geheel, tegnies bekwaam en grondwetlik verdedigbaar is, maar wat ’n aantal bepalings bevat wat onvoldoende presies, potensieel teenproduktief of onvoldoende belyn is met die transformatiewe doelwitte van die Suid-Afrikaanse arbeidsreg.