Abstract

Die bewindstrust word in die Suid-Afrikaanse literatuur hoofsaaklik binne die konteks van familie-, testamentêre en beleggingstrusts behandel. Die outeur voer in hierdie artikel aan dat die bewindstrust as strukturele instrument ondergewaardeer is, en dat die beginsel van strukturele skeiding wat in die Wet op die Beheer oor Trustgoed 57 van 1988 gevestig is en deur die Braun-, Badenhorst-, Bafokeng-, Conze- en Parker-sake bevestig is, gevolge het wat veel verder strek as die Suid-Afrikaanse belastingreg. Die artikel lokaliseer hierdie beginsel eers in die Romeins-Hollandse reg self: De Groot se behandeling van voogdij en curatele in die Inleidinge en Voet se behandeling van tutela, cura en fideicommissum in die Commentarius ad Pandectas veranker die strukturele onderskeiding van administratiewe bevoegdheid teenoor voordelige eienaarskap as ’n gevestigde kenmerk van die ius commune, lank voor die statutêre kodifikasie van 1988. Die artikel ondersoek daarna twee moderne sivielregtelike stelsels. In Nederland gee Boek 4 van die Burgerlijk Wetboek, in artikels 4:153 tot 4:181 en artikel 4:75, gedetailleerde uitdrukking aan dieselfde beginsel. Die rechthebbende behou eienaarskap terwyl die bewindvoerder uitsluitlike bestuursbevoegdheid onder artikel 4:166 uitoefen sonder om enige vermoënsregtelike belang te verkry. In België het die Wet van 17 Maart 2013 die drieledige Franse stelsel van sauvegarde de justice, curatelle en tutelle, wat steeds in die Franse Code Civil voortbestaan, verwerp. Dit is in die Belgiese reg vervang met ’n enkele, geregtelik aanpasbare bewind onder artikels 488/1 tot 502 van die ou Burgerlijk Wetboek. Dit word beheers deur die beginsels van noodsaaklikheid, subsidiariteit en proporsionaliteit. Hierdie Belgiese afwyking van die Franse opset bevestig dat die beginsel van strukturele skeiding oordraagbaar is tussen statutêre instrumente binne die sivielregtelike tradisie self. Teen hierdie agtergrond identifiseer die outeur in dié bydrae die Australiese handelstrust se strukturele mislukking: titelfragmentering, bestuursongelykheid en onsamehangende toepassing van insolvensieregtelike norme. Dit is bevestig in die Carter Holt Harvey- en Naaman-sake as die negatiewe demonstrasie van dieselfde beginsel. Die outeur argumenteer dat die beneficiary title administrative structure ’n handelstrust-hervormingsmodel is wat deur die outeur ontwikkel is om die strukturele spanning in die huidige Australiese trustbedryf aan te spreek. Die model kan as ’n wetshervormingsvoorstel voorgestaan word, maar dit is nog nie aanvaar nie. Die outeur toon dat die beginsel ook deur gemeenregtelike instrumente uitgedruk kan word. Die artikel sluit met ’n bespreking van die implikasies vir die Suid-Afrikaanse reg rakende die klassifikasie van trusts, die grens tussen bewinds- en eienaarstrusts en die onvanpaste toepassing van die reël gemik daarop om ontduiking teen te gaan op strukture wat strukturele skeiding reeds deur hul vermoënsregtelike toedeling bereik.