Abstract

Sommige outistiese persone mag onwillekeurige selfregulerende gedrag toon, soos om te stimuleer, wat ’n impak kan hê op hul bure se genot van hul omgewing, veral waar sulke gedrag geraas veroorsaak. Deur te steun op ’n gelykenis afgelei van anekdotiese en mediaberigte oor hierdie buregeskille, oorweeg hierdie artikel die toepassing van oorlaswette met betrekking tot klagtes weens oormatige geraas deur outistiese persone in Suid-Afrika om ’n benadering te identifiseer wat voldoen aan gestremdheidsregte om die gemeenskapstigma wat outistiese persone in hierdie gevalle ly, aan te spreek – maar gebalanseer met die regte van bure. ’n Benadering wat voldoen aan gestremdheidsregte word uiteengesit met verwysing na internasionale en streeksreg en jurisprudensie, wat ’n belyning met ’n neurodiverse paradigma insluit. Verder word die Suid-Afrikaanse regstoets van redelikheid op die feitestel toegepas en bevind dat dit meestal ooreenstem met ’n benadering tot gestremdheidsregte. Verdere wetgewende beskermings soos remedies in die Wet op Beskerming teen Teistering 17 van 2011 en die Promotion of Equality and Prevention of Unfair Discrimination Act 4 van 2000 word ondersoek. Daar word aangevoer dat wette proaktiewe maatreëls moet bevat om neuro-afwykende ofte wel neurodivergente persone te erken en te akkommodeer, in plaas daarvan om hulle reaktief op versoek te akkommodeer of hulle heeltemal uit te sluit. Daar word verder aangevoer dat as ’n outistiese persoon stimuleer om sensoriese oorlading te hanteer, hul huisomgewing hierdie behoefte moet akkommodeer. Gevolglik moet bure nie net “verdraagsaam” nie, maar ook akkommoderend teenoor hierdie behoefte wees, en die staat moet maatreëls instel, soos subsidies vir aanpassings aan huisomgewings, om gesinne wat akkommodasie benodig, te help om neurodivers-vriendelike ruimtes te skep.